XOX Oyna — Bilgisayara Karşı veya 2 Kişilik Tic Tac Toe

XOX, iki oyuncunun sırayla 3×3'lük bir tahtaya X ve O işaretleri koyduğu, dünyanın en bilinen kâğıt kalem oyunlarından biridir. İngilizcede tic tac toe, İngiltere'de noughts and crosses olarak bilinir; bizde ise okul defterlerinin arka sayfalarından tanıdığımız XOX ya da üç taş adıyla anılır. Kuralları bir dakikada öğrenilir, bir el en fazla birkaç dakika sürer.

Yukarıdaki oyunda bilgisayara karşı Kolay, Orta ve Yenilmez seviyelerinde oynayabilir ya da 2 kişilik modu seçip aynı telefonda veya bilgisayarda bir arkadaşınla sırayla oynayabilirsin. Klasikten sıkıldıysan dört taşı dizmeyi gerektiren 4×4 tahtayı dene. Skorların tarayıcında saklanır.

XOX nasıl oynanır?

1. Üstteki menüden Bilgisayara karşı veya 2 kişilik modu seç.
2. Bilgisayara karşı oynuyorsan zorluk seviyesini belirle. Sen her zaman X'sin, bilgisayar O.
3. Sırası gelen oyuncu boş bir kareye tıklar ya da dokunur. Klavyede ok tuşlarıyla gezinip Enter veya boşluk tuşuyla da işaret koyabilirsin; 3×3 tahtada 1–9 tuşları sayısal tuş takımı düzenine göre doğrudan kareleri seçer.
4. Kendi işaretinden üç tanesini aynı satırda, aynı sütunda veya çaprazda yan yana getiren oyuncu kazanır. Kazanan dizi tahtada bir çizgiyle gösterilir.
5. Bütün kareler dolduğunda kimse üçlü yapamadıysa oyun berabere biter.

Yeni oyun düğmesine her bastığında ilk hamle sırası değişir; böylece hem başlayan hem de ikinci oynayan taraf olarak pratik yaparsın.

Oyunun kuralları

• Tahta 3×3, yani 9 kareden oluşur.
• Oyuncular sırayla hamle yapar; bir kareye yalnızca bir işaret konabilir ve konan işaret silinmez.
• Yatay, dikey veya çapraz üç işareti ilk tamamlayan kazanır.
• Tahta dolduğunda üçlü yoksa sonuç beraberliktir.

4×4 (4 taş) varyantı

4×4 tahtada kazanmak için dört işareti aynı satır, sütun veya çaprazda dizmek gerekir. Tahta büyüdüğü için oyun biraz daha uzun sürer ve beraberlik daha sık görülür; ama rakibin dizilerini erken kesmeyi ve kendi tehditlerini sabırla kurmayı öğretmesi açısından iyi bir egzersizdir.

Yeni başlayanlar için ipuçları

• Önce kendi kazanma ihtimaline bak. Bir hamlede üçlü yapabiliyorsan başka hiçbir şeye bakmadan yap.
• Sonra rakibi durdur. Rakibin bir sonraki hamlede üçlü tamamlayacaksa o kareyi hemen kapat.
• Merkez değerlidir. Ortadaki kare dört farklı diziye (bir satır, bir sütun ve iki çapraz) dahildir; bu yüzden en çok seçenek veren karedir.
• Köşeler kenarlardan iyidir. Her köşe üç diziye, her kenar karesi ise yalnızca iki diziye dahildir.
• Acele etme. XOX'ta kaybedilen oyunların çoğu, rakibin açık tehdidini gözden kaçırmaktan kaynaklanır.

Kazanma taktikleri: köşe açılışı ve çatal

XOX'un sırrı tek kelimeyle çataldır. Çatal, aynı anda iki farklı kazanma tehdidi oluşturduğun hamledir. Rakip tek hamlede bunlardan yalnızca birini kapatabileceği için diğerini tamamlayıp kazanırsın.

Köşe açılışı

İlk hamleyi yapan oyuncu için köşe, rakibin hata yapma ihtimalini en çok artıran açılıştır. Köşeye başladığında rakibin doğru savunması merkezi almaktır. Rakip merkez yerine bir kenar karesi seçerse genellikle çatal kurarak kazanabilirsin. Örneğin sol üst köşeye başladın ve rakip üst kenarın ortasına oynadı diyelim: merkezi alırsan hem çaprazda hem de sol sütunda tehdit oluşturma imkânı doğar.

Merkez açılışı

Merkezden başlamak da güçlüdür. Rakip bir kenar karesine oynarsa çatal fırsatları çoğalır; köşeye oynarsa oyun büyük ihtimalle beraberliğe gider.

İkinci oynuyorsan

• Rakip köşeden başladıysa mutlaka merkezi al.
• Rakip merkezden başladıysa bir köşe al; kenar karesine oynamak çatala açık kapı bırakır.
• Rakip karşılıklı iki köşeyi aldığında köşeye değil bir kenar karesine oynayarak onu savunmaya zorla; aksi hâlde çatala düşebilirsin.

Neden çoğu oyun berabere biter?

XOX matematiksel olarak çözülmüş bir oyundur: iki taraf da hatasız oynarsa sonuç her zaman beraberliktir. Bu sayfadaki Yenilmez seviye tam olarak bunu yapar; tüm olası hamleleri hesaplayan minimax algoritmasıyla oynar ve asla kaybetmez. Onu yenemezsin ama berabere kalmayı başarıyorsan oyunu kusursuz oynuyorsun demektir.

Bilgisayarın zorluk seviyeleri

• Kolay: Bilgisayar çoğunlukla rastgele oynar, bazen önündeki kazanma fırsatını bile kaçırır. Oyunu yeni öğrenen çocuklar için idealdir.
• Orta: Bilgisayar kazanabileceği hamleyi görür ve senin açık tehditlerini büyük çoğunlukla kapatır, ama ileriyi tam hesaplamaz. Çatal kurmayı öğrenmek için en iyi rakiptir: doğru oynarsan onu yenebilirsin.
• Yenilmez: Bütün olasılıkları sonuna kadar hesaplar. Hiç kaybetmez; ilk hamle sendeyse ve hata yapmazsan oyun berabere biter.

Önerimiz, Orta seviyede üst üste birkaç galibiyet aldıktan sonra Yenilmez seviyeye geçip beraberliği korumayı denemendir. 4×4 tahtada bilgisayar, hamle sayısı çok fazla olduğu için sınırlı derinlikte düşünür; bu yüzden büyük tahtada Yenilmez seviye bile zaman zaman açık verebilir.

XOX'un faydaları

XOX basit görünse de özellikle çocuklar için değerli bir düşünme oyunudur:

• İleriyi düşünmeyi öğretir: “Ben buraya koyarsam o nereye koyar?” sorusu, stratejik düşünmenin ilk adımıdır.
• Sıra beklemeyi ve kurallara uymayı eğlenceli bir şekilde pekiştirir.
• Örüntü tanımayı geliştirir; satır, sütun ve çapraz kavramlarını somutlaştırır.
• Kazanma ve kaybetmenin kısa sürdüğü bir oyun olduğu için yenilgiyi kabullenmeyi düşük stresle öğretir.

Yetişkinler için ise birkaç dakikalık zihinsel bir moladır. 4×4 varyantı, klasik oyunu ezberleyenler için yeni bir meydan okuma sunar.

Kısa tarihçe

Üç taşı dizmeye dayanan oyunların çok eski olduğu biliniyor. Antik Roma'da terni lapilli adıyla anılan, taşlarla oynanan benzer bir oyundan söz edilir; bizim dokuz taş (değirmen) oyunumuz da aynı aileden sayılabilir. Bugün bildiğimiz kâğıt kalem hâli 19. yüzyılda İngiltere'de yaygınlaştı ve noughts and crosses adını aldı.

XOX bilgisayar tarihinde de özel bir yere sahiptir: 1952'de Cambridge Üniversitesi'nde A. S. Douglas tarafından EDSAC bilgisayarı için yazılan OXO, grafik ekranda oynanan ilk bilgisayar oyunlarından biri kabul edilir. Oyun ağacı küçük olduğu için yapay zekâ ve algoritma derslerinde de klasik bir örnektir: 3×3 tahtada oynanabilecek farklı oyun sayısı 255.168'dir.

Sıkça sorulan sorular