Sudoku, 9×9'luk bir tabloyu 1'den 9'a kadar rakamlarla doldurduğun bir mantık bulmacasıdır. Matematik bilgisi gerektirmez: rakamlar yalnızca sembol olarak kullanılır, toplama ya da çarpma yapmazsın. İhtiyacın olan tek şey dikkat ve biraz sabır. Yukarıdaki oyunda her yeni oyun için bilgisayar sıfırdan bir bulmaca üretir ve bulmacanın tek bir çözümü olduğunu kontrol eder; yani hiçbir zaman tahmin yapmak zorunda kalmazsın.
Oyun ilerlemeni otomatik olarak tarayıcına kaydeder. Sayfayı kapatıp daha sonra geri döndüğünde kaldığın yerden devam edebilirsin. Her seviyedeki en iyi sürenin kaydı da tutulur.
Sudoku nasıl oynanır?
Oyunun amacı boş kareleri öyle doldurmaktır ki her satırda, her sütunda ve kalın çizgilerle ayrılmış her 3×3'lük kutuda 1'den 9'a kadar her rakam yalnızca bir kez bulunsun. Başlangıçta verilen rakamlar (koyu renkli olanlar) değiştirilemez; senin görevin geri kalanını mantıkla bulmaktır.
- Doldurmak istediğin kareye dokun ya da tıkla. Seçili kare, aynı satır, sütun ve kutudaki kareler hafifçe renklenir.
- Alttaki rakam tuşlarından birine bas ya da klavyeden rakamı yaz.
- Yanlış bir rakam girersen kare kırmızıya döner ve hata sayacı artar. Rakamı silmek için Sil tuşunu kullan.
- Emin olmadığın karelere aday rakamları küçük olarak yazmak için Not modunu aç.
- Tüm kareler doğru dolduğunda bulmaca çözülür ve süren kaydedilir.
Rakam tuşlarının altındaki küçük sayı, o rakamdan tabloya daha kaç tane yerleştirmen gerektiğini gösterir. Bir rakamın dokuzu da yerine oturduğunda tuşu soluklaşır.
Kontroller
| İşlem | Dokunmatik / fare | Klavye |
|---|---|---|
| Kare seçme | Kareye dokun | Ok tuşları |
| Rakam yazma | Alttaki 1–9 tuşları | 1–9 |
| Silme | Sil | Backspace, Delete veya 0 |
| Not modu | Not: Açık/Kapalı | N |
| Geri alma | Geri al | Ctrl + Z |
| İpucu | İpucu | — |
Not modundayken bir rakama basmak, o rakamı karede küçük bir aday olarak açıp kapatır. Bir kareye doğru rakamı yerleştirdiğinde, aynı satır, sütun ve kutudaki notlardan o rakam otomatik olarak silinir.
Zorluk seviyeleri
Seviyeler, başlangıçta verilen rakam sayısına göre ayrılır. Daha az rakam, çözüm yolunda daha uzun mantık zincirleri anlamına gelir.
- Kolay: Yaklaşık 41–42 rakam verilir. Çoğu kare yalnızca tek adaylı kareleri bularak çözülür. Sudoku'ya yeni başlayanlar için idealdir.
- Orta: Yaklaşık 33–34 rakam. Gizli tekleri aramayı ve not almayı gerektirir.
- Zor: Yaklaşık 28–29 rakam. Aday çiftleri ve kutu-satır etkileşimleri gibi teknikler işe yarar.
- Uzman: Yaklaşık 24 rakam. Düzenli not tutmadan çözmek oldukça zordur; ileri tekniklere ihtiyaç duyabilirsin.
Başlangıç ipuçları
1. Tarama ile başla
Bir rakam seç, örneğin 5. Tablodaki bütün 5'lere bak ve her birinin hangi satır, sütun ve kutuyu "kapattığını" düşün. İçinde henüz 5 olmayan bir kutuda 5'in girebileceği tek bir kare kaldıysa, 5 oraya yazılır. Bu yöntemi 1'den 9'a kadar sırayla uygulamak kolay bulmacaların büyük kısmını çözer.
2. En dolu bölgeye odaklan
Yedi ya da sekiz rakamı dolu bir satır, sütun veya kutu, eksik rakamı bulmanın en hızlı yoludur. Eksik iki rakam kaldıysa, bunların hangisinin hangi kareye gittiğini ilgili sütun ya da satıra bakarak çoğu zaman hemen anlarsın.
3. Tahmin yapma
İyi hazırlanmış bir sudoku her zaman mantıkla çözülebilir. Emin olmadığın bir rakamı "belki tutar" diye yazmak, ilerleyen adımlarda tüm tabloyu bozabilir. Takıldığında not moduna geçip adayları yaz; çoğu zaman cevap notların arasından çıkar.
4. Notları güncel tut
Notlar yalnızca doğru olduklarında işe yarar. Bir kareyi doldurduğunda bu oyun ilgili notları senin yerine temizler, ama kendi çıkarımlarınla elediğin adayları da silmeyi unutma.
İleri seviye sudoku taktikleri
Açık tek (naked single)
Bir karenin satırında, sütununda ve kutusunda 1'den 9'a kadar sekiz farklı rakam zaten varsa, o kareye yalnızca kalan rakam yazılabilir. Not tutarken bu durum, içinde tek aday kalan kare olarak görünür.
Gizli tek (hidden single)
Bir karede birden fazla aday olabilir, ama adaylardan biri o satır, sütun ya da kutuda başka hiçbir kareye giremiyorsa, o rakam bu kareye aittir. Örneğin bir kutuda 7 yalnızca bir karede aday olarak görünüyorsa, diğer adaylara bakmadan 7'yi yazabilirsin.
Açık çift ve üçlü (naked pair / triple)
Aynı satırdaki iki karede yalnızca {3, 8} adayları varsa, 3 ve 8 bu iki kareyi paylaşmak zorundadır. Bu nedenle aynı satırdaki diğer karelerden 3 ve 8'i silebilirsin. Aynı mantık üç kare ve üç aday için de geçerlidir.
Gizli çift (hidden pair)
Bir kutuda 4 ve 6 rakamları yalnızca aynı iki karede aday olarak görünüyorsa, bu iki karede başka aday olsa bile o kareler 4 ve 6'ya ayrılmıştır. Böylece o iki karedeki diğer adayları silebilirsin.
İşaret eden çift (pointing pair)
Bir kutuda belirli bir rakamın adayları aynı satırda (veya sütunda) sıralanıyorsa, o rakam kutunun o satırdaki karelerinden birine gelmek zorundadır. Dolayısıyla aynı satırın kutu dışındaki karelerinden o rakamı silebilirsin. Tersine, bir satırdaki adaylar tek bir kutuda toplanıyorsa, o kutunun diğer satırlarından da silinir (kutu-satır indirgemesi).
X-Wing
Bir rakam iki farklı satırda yalnızca aynı iki sütunda aday olarak görünüyorsa, bir dikdörtgen oluşur. Rakam ya sol üst ve sağ alt köşelere ya da sağ üst ve sol alt köşelere gelir. Her iki durumda da bu iki sütunun geri kalanında o rakam olamaz, bu yüzden oradan silinebilir. X-Wing, uzman seviyede sıkça işe yarayan bir tekniktir.
Sudoku'nun kısa tarihçesi
Sudoku'nun temeli, 18. yüzyılda İsviçreli matematikçi Leonhard Euler'in incelediği Latin karelerine dayanır: her satır ve sütunda her sembolün bir kez geçtiği tablolar. Bugünkü kurallarıyla, yani 3×3 kutu kuralıyla birlikte bulmaca ilk kez 1979'da ABD'de Number Place adıyla bir bulmaca dergisinde yayımlandı. Bulmaca 1980'lerde Japonya'da Nikoli yayınevi tarafından popülerleştirildi ve "rakamlar tek başına olmalı" anlamına gelen ifadenin kısaltması olan Sudoku adını aldı. 2004'te İngiliz gazetelerinde yayımlanmaya başlamasının ardından kısa sürede dünya çapında bir akıma dönüştü ve Türkiye'de de gazetelerin bulmaca sayfalarının vazgeçilmezi oldu.
Sudoku'nun faydaları
Sudoku bir mucize ilaç değildir, ama düzenli oynandığında keyifli bir zihin egzersizi sunar. Kısa süreli belleği (aklında tuttuğun adaylar), dikkat süresini ve adım adım mantık yürütmeyi çalıştırır. Ekrana bakarak geçirilen boş zamanı, sakinleştirici ve odaklandırıcı bir uğraşa çevirmenin iyi bir yoludur. Çocuklar için de kolay seviyeden başlamak, örüntü fark etme ve sabır becerilerini geliştirmeye yardımcı olur.
Sıkça sorulan sorular
Sudoku nasıl oynanır?
9×9'luk tabloyu, her satırda, her sütunda ve her 3×3 kutuda 1'den 9'a kadar her rakam bir kez olacak şekilde doldurursun. Başlangıçta verilen rakamlar değiştirilemez; geri kalanı mantıkla bulunur.
Sudoku'da matematik bilmek gerekir mi?
Hayır. Rakamlar yalnızca sembol olarak kullanılır; aynı oyun harflerle ya da renklerle de oynanabilirdi. Toplama veya çarpma yapmazsın.
Her sudokunun tek çözümü var mı?
İyi hazırlanmış bir sudokunun tek çözümü olur. Bu sayfadaki bulmacalar oluşturulurken bilgisayar çözümün tek olduğunu kontrol eder, bu yüzden tahmin yapmadan çözebilirsin.
Sudoku'da takıldığımda ne yapmalıyım?
Not moduna geçip her boş kareye olası adayları yaz, sonra içinde tek aday kalan kareleri ve bir satırda, sütunda ya da kutuda yalnızca tek bir yere girebilen rakamları ara. Yine de ilerleyemiyorsan İpucu tuşu sana bir kareyi açar.
Bir sudoku kaç dakikada çözülür?
Kişiden kişiye çok değişir. Kolay bir bulmaca deneyimli bir oyuncu için birkaç dakika, yeni başlayan biri için 15–20 dakika sürebilir. Uzman seviyede bu süre bir saati geçebilir. Oyun her seviyedeki en iyi süreni kaydeder.
Oyunu kapatırsam ilerlemem kaybolur mu?
Hayır. Oyun durumu tarayıcına otomatik kaydedilir ve sayfaya geri döndüğünde kaldığın yerden devam edersin. Tarayıcı verilerini temizlersen kayıt da silinir.
Telefonda sudoku oynanır mı?
Evet. Oyun telefon ve tablet ekranlarına uyum sağlar; kareye dokunup alttaki rakam tuşlarıyla oynarsın. Uygulama indirmen gerekmez.
