Pişti, Türkiye'de en çok bilinen iskambil oyunlarından biridir. Kuralları birkaç dakikada öğrenilir: yerdeki en üst kartla aynı değerde bir kart atarsan ya da vale atarsan yerdeki bütün kartları toplarsın. Yerde tek kart varken onu aynı değerdeki kartla alırsan, oyunun adını veren hareketi yapmış olursun: pişti!
Yukarıdaki oyunda bilgisayara karşı oynuyorsun. Sıra sana geldiğinde elindeki kartlardan birine dokunman yeterli. “Usta” seviyesindeki bilgisayar oynanan kartları hatırlar, sana pişti fırsatı vermemeye çalışır ve valelerini boşa harcamaz. Aşağıda kuralları, puan hesabını ve kazanmak için işine yarayacak taktikleri bulacaksın.
Pişti nasıl oynanır?
Pişti standart 52 kartlık desteyle iki kişi arasında oynanır (dört kişiyle eşli olarak da oynanabilir). Oyunun akışı şöyledir:
- Dağıtım: Ortaya dört kart konur; ilk üçü kapalı, dördüncüsü açıktır. Ardından her oyuncuya dörder kart dağıtılır. Açık kart vale çıkarsa desteye geri konur ve yerine başka bir kart açılır.
- Sırayla kart atma: Dağıtan oyuncunun rakibi oyuna başlar. Oyuncular sırayla elindeki bir kartı yerdeki yığının üstüne atar.
- Kart toplama: Attığın kart yerdeki en üst kartla aynı değerdeyse (örneğin 7'nin üstüne 7) ya da attığın kart vale (J) ise yerdeki bütün kartları toplarsın.
- Yeni kartlar: İki oyuncunun da elindeki kartlar bitince desteden yine dörder kart dağıtılır. Deste bitene kadar bu böyle devam eder; bir elde toplam altı dağıtım yapılır.
- El sonu: Son kartlar da atıldığında yerde kalan kartlar, en son kart toplayan oyuncuya verilir ve puanlar hesaplanır.
Pişti nedir? Pişti ne zaman olur?
Yerde yalnızca tek kart varken, o kartı aynı değerde bir kartla alırsan “pişti” yapmış olursun ve 10 puan kazanırsın. Örneğin rakibin boş yere bir dokuz attı ve sen de elindeki dokuzla onu aldın: pişti!
- Valeyle pişti: Yerde tek bir vale varken onu kendi valenle alırsan bu “vale piştisi”dir ve 20 puan değerindedir.
- Tek karta vale atmak: Yerdeki tek kart vale değilse ve sen onu vale atarak alırsan bu pişti sayılmaz; kartları toplarsın ama pişti puanı almazsın.
- İlk yığın: Oyunun başında yerde dört kart olduğu için ilk toplama hiçbir zaman pişti olmaz.
Kontroller ve bilgisayar seviyeleri
Sıra sana geldiğinde elindeki oynanabilir kartlar hafifçe vurgulanır; oynamak istediğin karta dokunman ya da tıklaman yeterli. Klavyeyle oynamayı seversen 1–4 tuşları elindeki kartları soldan sağa oynatır.
Ekranın sağ tarafında iki oyuncunun topladığı kart sayısı ve yaptığı pişti sayısı, ortada ise yerdeki kart sayısı ve destede kalan kartlar görünür. Her elin sonunda puanların ayrıntılı dökümünü gösteren bir tablo açılır.
- Usta: Bilgisayar oynanan kartları hatırlar, rakibin pişti yapma ihtimalini hesaplar, valelerini büyük yığınlar için saklar ve değerli kartları riskli yığınlara atmaktan kaçınır.
- Kolay: Bilgisayar eşleşen kartı görürse alır ama kart saymaz ve çoğu zaman rastgele kart atar. Kuralları öğrenmek ve çocuklarla oynamak için idealdir.
Yarım kalan oyunun her tur başında tarayıcına kaydedilir.
Pişti puan hesabı
Her elin sonunda iki oyuncunun topladığı kartlar sayılır ve aşağıdaki tabloya göre puan verilir:
| Ne? | Puan |
|---|---|
| Her pişti | 10 |
| Vale ile vale piştisi | 20 |
| Her as (A) | 1 |
| Her vale (J) | 1 |
| Sinek 2'si (♣2) | 2 |
| Karo 10'u (♦10) | 3 |
| En çok kart toplayan | 3 |
Pişti dışındaki puanların toplamı her elde 16'dır: dört as (4), dört vale (4), sinek 2'si (2), karo 10'u (3) ve kart çoğunluğu (3). İki oyuncu da 26'şar kart toplarsa çoğunluk puanı kimseye verilmez. Pişti puanları bunun üzerine eklenir. Oyun genellikle 151 puana kadar oynanır; bu sayfada istersen tek el de oynayabilirsin.
Başlangıç ipuçları
- Valeni sakla. Vale her yığını alır; onu yerde iki üç kart varken harcamak yerine, yığın büyüdüğünde ya da içinde as, karo 10'u veya sinek 2'si gibi değerli kartlar olduğunda kullan.
- Boş yere dikkatli kart at. Yer boşken attığın kartla aynı değerde bir kart rakibinde varsa, rakibin pişti yapar. Boş yere, daha önce çok kez oynanmış (az kalan) değerlerden kart atmak daha güvenlidir.
- Değerli kartları büyük yığına atma. Toplayamayacağın bir yığına as, karo 10'u veya sinek 2'si atmak, bu puanları rakibine hediye etmek olabilir.
- Pişti fırsatını kaçırma. Yerde tek kart varken elinde aynısı varsa, neredeyse her zaman almak doğrudur.
İleri seviye taktikler
Kart say
Pişti'de kazanmanın en büyük sırrı, hangi kartların oynandığını takip etmektir. Örneğin üç tane kız (Q) oynandıysa ve dördüncüsü sendeyse, yere kız attığında rakibinin onu alma ihtimali yalnızca valeyle kalır. Hangi valelerin çıktığını bilmek de çok önemlidir: dört vale de oynandıysa artık büyük yığınlar yalnızca eşleşen kartla alınabilir.
Son eli düşün
Elin sonunda yerde kalan kartlar son toplayan oyuncuya gider. Son dağıtımda elinde bir vale tutmak, son yığını garantilemenin en güvenilir yoludur. Rakibinin son dağıtımda kaç vale tutabileceğini daha önce çıkan valelerden hesapla.
Çift kartı avantaja çevir
Elinde aynı değerden iki kart varsa, birini yere atıp rakibin o değeri almasını beklemek riskli olabilir; ama rakibin o değerden kart tutmadığından eminsen, aynı değeri tekrar getirip yığını alma şansın doğar.
Kart çoğunluğunu unutma
En çok kart toplayan 3 puan alır. Yalnızca değerli kartlara odaklanma; içinde puanlı kart olmasa da büyük bir yığını almak, el sonunda bu 3 puanı belirleyebilir.
Pişti çeşitleri
Pişti bölgeden bölgeye küçük farklarla oynanır. Bazı masalarda oyun 101 puana kadar sürer, bazılarında karo 10'u ve sinek 2'si farklı puanlanır ya da tek karta valeyle yapılan alım da pişti sayılır. Dört kişilik eşli piştide karşılıklı oturan oyuncular takım olur ve topladıkları kartlar birlikte sayılır. Bu sayfadaki oyun, en yaygın kabul gören kuralları kullanır: pişti 10, vale piştisi 20 puan; oyun 151'e kadar.
Kısa tarihçe
Pişti'nin kökeni kesin olarak bilinmese de, yerdeki kartı aynı değerde kartla “avlamaya” dayanan oyunlar ailesine aittir; bu aile Avrupa ve Akdeniz çevresinde yüzyıllardır oynanır. Türkiye'de pişti, kahvehanelerden aile sofralarına kadar kuşaktan kuşağa aktarılan, öğrenmesi kolay ama ustalaşması zaman alan bir oyun olarak yerini korur.
Sıkça sorulan sorular
Pişti kaç puan?
Normal pişti 10 puandır. Yerde tek vale varken valeyle alırsan vale piştisi olur ve 20 puan kazanırsın.
Pişti oyununda puanlar nasıl hesaplanır?
Her as ve her vale 1, sinek 2'si 2, karo 10'u 3 puandır. En çok kart toplayan 3 puan alır. Bunlara yapılan piştilerin puanları eklenir. Pişti dışındaki puanların toplamı her elde 16'dır.
Tek karta vale atınca pişti olur mu?
Hayır. Yerdeki tek kart vale değilse ve onu valeyle alırsan kartları toplarsın ama pişti sayılmaz. Yalnızca vale üstüne vale atıldığında 20 puanlık vale piştisi olur.
Pişti kaça kadar oynanır?
En yaygın kural 151 puandır. Bazı masalarda 101'e kadar oynanır. Bu sayfada 151'e kadar ya da tek el oynamayı seçebilirsin.
Pişti kaç kişiyle oynanır?
Pişti genellikle iki kişiyle oynanır. Dört kişiyle oynandığında karşılıklı oturan oyuncular eş olur. Bu sayfada bilgisayara karşı iki kişilik pişti oynarsın.
Yerde kalan kartlar kime gider?
Elin sonunda yerde kalan kartlar, o elde en son kart toplayan oyuncuya verilir. Bu kartlar pişti sayılmaz ama içindeki puanlı kartlar ve kart sayısı hesaba katılır.
Kart sayısı eşit olursa ne olur?
İki oyuncu da 26'şar kart topladıysa en çok kart için verilen 3 puan kimseye verilmez.
